دلاروطلا در سراشیبی سقوط؛همتی برای تداوم کاهش ارز چه برنامه‌ای دارد؟

به گزارش پایگاه خبری نقدینه  ، بازار ارز و طلا همچنان روی مدار کاهشی حرکت می‌کند. در معاملات امروز سه‌شنبه 19 آبان، دلار نقدی در بازار تهران به 262 هزار و 700 تومان رسیده و هم‌زمان قیمت سکه امامی و طلای 18 عیار نیز کاهش پیدا کرده است. سکه در آخرین معاملات 255 میلیون و 400 هزار تومان قیمت خورده و هر گرم طلای 18 عیار هم با نرخ 25 میلیون و 240 هزار تومان معامله می‌شود.

 

آنچه در معاملات امروز جلب توجه می‌کند، همراهی بازار طلا و سکه با افت نرخ دلار است. به نظر می‌رسد بخشی از خریدارانی که در هفته‌های گذشته با نگرانی از افزایش بیشتر قیمت‌ها وارد بازار شده بودند، فعلاً دست نگه داشته‌اند. در مقابل، فروشندگان با مشاهده عقب‌نشینی قیمت‌ها فرصت را برای نقد کردن دارایی‌های خود مناسب‌تر می‌بینند. همین تغییر رفتار، از شدت تقاضای خرید کم کرده و به ادامه افت قیمت‌ها دامن زده است.

 

البته بازار هنوز به نقطه‌ای نرسیده که بتوان با اطمینان از پایان نوسانات صحبت کرد. تجربه بازار ارز نشان داده است که کاهش قیمت‌ها، به‌خصوص در دوره‌هایی که انتظارات تورمی همچنان بالاست، لزوماً به معنای شکل‌گیری یک روند نزولی پایدار نیست.

 

دلار چرا عقب نشست؟

 

برای فهم اتفاقات این روزهای بازار باید به چند عامل هم‌زمان توجه کرد. نخست، انتظارات معامله‌گران نسبت به آینده نرخ ارز تغییر کرده است. زمانی که احتمال افزایش بیشتر قیمت دلار بالا می‌رود، تقاضای سرمایه‌ای رشد می‌کند و حتی افرادی که نیاز فوری به ارز ندارند، برای حفظ ارزش پول خود وارد بازار می‌شوند.

 

اما با کاهش التهاب و تقویت احتمال مداخله بانک مرکزی، بخشی از این تقاضا کنار می‌رود. در چنین شرایطی، فروشندگان دست بالاتری پیدا می‌کنند و خریداران نیز برای ورود به بازار محتاط‌تر می‌شوند.

 

عامل دیگر، سیاست عرضه ارز از سوی بانک مرکزی است. بازار به‌خوبی می‌داند که عرضه مؤثر ارز می‌تواند مانع شکل‌گیری موج‌های هیجانی شود. البته مسئله فقط میزان عرضه نیست، بلکه استمرار آن و توانایی پاسخ‌گویی به نیاز واقعی واردکنندگان و فعالان اقتصادی نیز اهمیت دارد.

 

به همین دلیل، افت فعلی دلار را نمی‌توان تنها به افزایش عرضه یا یک خبر خاص نسبت داد. کاهش تقاضای احتیاطی، تغییر انتظارات و سیاست‌های کنترلی بانک مرکزی در کنار یکدیگر فضای معاملات را تغییر داده‌اند.

 

همتی چه خوابی برای بازار ارز دیده است؟

 

در میان تحولات امروز، اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، درباره ادامه مدیریت بازار ارز اهمیت زیادی دارد. پیام اصلی او این است که بانک مرکزی برنامه خود برای کنترل نوسانات را متوقف نخواهد کرد و مدیریت بازار ارز همچنان در اولویت سیاست‌های این نهاد قرار دارد.

 

همتی بر ادامه تأمین و عرضه ارز، کنترل رشد نقدینگی و تقویت انضباط پولی تأکید کرده است. او همچنین نظارت بر شبکه بانکی و محدود کردن اضافه‌برداشت بانک‌ها را از موضوعات مهم در مسیر کنترل تورم و ثبات اقتصادی دانسته است.

 

اهمیت این موضع‌گیری در آن است که بانک مرکزی می‌خواهد بازار را متقاعد کند کاهش نوسانات ارزی یک اتفاق موقتی و حاصل چند روز عرضه نیست، بلکه قرار است با مجموعه‌ای از سیاست‌های پولی و ارزی دنبال شود.

 

البته بازار بیش از هر چیز به نتیجه این وعده‌ها توجه می‌کند. برای فعالان اقتصادی مهم است که بدانند ارز مورد نیاز تجارت و واردات با چه شرایطی تأمین می‌شود، عرضه ارز صادراتی تا چه اندازه به چرخه رسمی اقتصاد بازمی‌گردد و بانک مرکزی تا چه حد توانایی حفظ تعادل بازار را دارد.

 

از طرف دیگر، کنترل نقدینگی نیز موضوعی نیست که بتوان اثر آن را یک‌شبه در قیمت دلار مشاهده کرد. اگر رشد نقدینگی و تورم همچنان بالا بماند، تقاضا برای دارایی‌هایی مانند ارز و طلا در بلندمدت دوباره تقویت خواهد شد. بنابراین، موفقیت سیاست‌های ارزی همتی تا حد زیادی به نتیجه اقدامات بانک مرکزی در حوزه پولی وابسته است.

 

طلا و سکه هم از کاهش تقاضای دلار جا نماندند

 

افت قیمت دلار خیلی زود در بازار طلا و سکه هم خودش را نشان داده است. دلیل این اتفاق روشن است. در اقتصاد ایران، نرخ دلار یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت طلاست و هر تغییری در بازار ارز می‌تواند مستقیماً روی ارزش ریالی طلا اثر بگذارد.

 

البته قیمت طلا فقط به دلار وابسته نیست و بهای اونس جهانی نیز نقش مهمی دارد. به همین دلیل، گاهی ممکن است دلار در بازار داخلی کاهش پیدا کند، اما رشد اونس جهانی اجازه ندهد قیمت طلا به همان نسبت پایین بیاید.

 

در معاملات امروز، طلای 18 عیار به 25 میلیون و 240 هزار تومان رسیده است. سکه امامی نیز با نرخ 255 میلیون و 400 هزار تومان معامله می‌شود. کاهش قیمت این دو دارایی نشان می‌دهد تقاضای سرمایه‌ای در بازار طلا هم تحت تأثیر فضای جدید معاملات قرار گرفته است.

 

در مورد سکه، یک موضوع دیگر هم باید در نظر گرفته شود و آن حباب قیمتی است. در دوره‌هایی که نگرانی از آینده اقتصاد افزایش پیدا می‌کند، تقاضای سرمایه‌ای می‌تواند قیمت سکه را بیشتر از ارزش طلای به‌کاررفته در آن بالا ببرد. با فروکش کردن هیجان خرید، این حباب نیز ممکن است کوچک‌تر شود. بنابراین، تمام کاهش قیمت سکه را نباید صرفاً به افت دلار نسبت داد.

 

آیا ریزش قیمت‌ها ادامه‌دار خواهد بود؟

 

پاسخ این سؤال بیش از هر چیز به رفتار بانک مرکزی و شرایط اقتصادی در روزهای آینده بستگی دارد. اگر عرضه ارز با قدرت ادامه پیدا کند و سیاست‌گذار بتواند انتظارات تورمی را کنترل کند، بازار می‌تواند همچنان در مسیر اصلاح قیمت‌ها حرکت کند.

 

در مقابل، اگر کاهش قیمت‌ها صرفاً نتیجه مداخله کوتاه‌مدت باشد و مشکلات اصلی اقتصاد همچنان پابرجا بماند، احتمال بازگشت تقاضای احتیاطی وجود دارد. هرگونه افزایش نااطمینانی سیاسی، اختلال در تأمین ارز یا تشدید انتظارات تورمی می‌تواند دوباره خریداران را به بازار برگرداند.

 

برای بازار طلا نیز شرایط مشابهی وجود دارد. اگر دلار کاهش پیدا کند و اونس جهانی هم با رشد قابل‌توجهی همراه نشود، فشار کاهشی بر قیمت طلای داخلی ادامه خواهد داشت. اما افزایش بهای جهانی طلا می‌تواند بخشی از اثر افت دلار را خنثی کند.

 

در بازار سکه نیز علاوه بر این دو عامل، میزان حباب و رفتار تقاضای سرمایه‌ای تعیین‌کننده خواهد بود.

 

بازار منتظر نتیجه سیاست‌های همتی است

 

آنچه امروز در بازار تهران دیده می‌شود، عقب‌نشینی هم‌زمان دلار، طلا و سکه است. دلار به کانال 262 هزار تومان رسیده، سکه از مرزهای بالاتر فاصله گرفته و طلای 18 عیار نیز در مسیر کاهش قیمت قرار دارد.

 

این اتفاق برای خریدارانی که در قیمت‌های بالاتر وارد بازار شده‌اند، چندان خوشایند نیست، اما برای سیاست‌گذار ارزی می‌تواند نشانه‌ای از کاهش التهاب معاملات باشد.

 

با این حال، بانک مرکزی نباید به کاهش چندروزه قیمت‌ها بسنده کند. مسئله اصلی این است که آیا می‌تواند با عرضه مستمر ارز، کنترل نقدینگی و مهار تورم، شرایطی ایجاد کند که بازار دیگر با هر خبر سیاسی یا اقتصادی دچار نوسان شدید نشود؟

 

اظهارات همتی نشان می‌دهد بانک مرکزی قصد ادامه سیاست‌های کنترلی را دارد، اما قضاوت درباره موفقیت این سیاست‌ها به عملکرد عملی آن در هفته‌های آینده موکول می‌شود.

 

فعلاً بازار ارز و طلا در حال عقب‌نشینی است، اما هنوز برای اعلام پایان نوسانات زود است. آنچه مسیر بعدی قیمت‌ها را مشخص می‌کند، نه فقط وعده‌های سیاست‌گذار، بلکه میزان موفقیت او در کنترل عوامل واقعی و انتظاراتی بازار خواهد بود.