تأمین مالی زنجیرهای ۱۴ برابر شد/ استقبال بنگاهها از اوراق گام
نقدینه - مجموع تامین مالی صورت گرفته از طریق ابزارهای تامین مالی زنجیره تولید توسط بانک مرکزی در چهار ماهه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه در سال گذشته تقریبا ۱۴ برابر شده است
به گزارش پایگاه خبری نقدینه ، بررسیها نشان میدهد که مجموع تامین مالی صورت گرفته از طریق ابزارهای تامین مالی زنجیره تولید توسط بانک مرکزی در چهار ماهه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه در سال گذشته تقریبا ۱۴ برابر شده است. انتشار اوراق گام به عنوان یکی از این ابزارها در چهار ماه نخست امسال نسبت به چهار ماه ابتدایی سال گذشته ۴۵۵ درصد افزایش داشته است. همچنین انتشار برات الکترونیکی نیز در همین بازه زمانی نزدیک به ۳۰ برابر شده است.
آمارها نمایانگر رواج استفاده از این ابزارها چه از سمت مصرفکنندگان، چه فروشندگان و چه بنگاههای تولید در اقتصاد ایران است. امری که در شرایط تورمی فعلی و مشکلات مربوط به تولید، راه تنفسی برای بازیگران اقتصاد محسوب میشود. ابزارهای تامین مالی که توسط بانک مرکزی معرفی و سازماندهی شده، نسبت به تامین مالی به روشهای مرسوم قبلی مانند اعطای تسهیلات، اثرات تورمی و مخرب کمتری دارد.
جهش ابزارهای تامین مالی زنجیره تولید در ۱۴۰۵
آمارها حاکی از آن است که از فروردین تا تیرماه سال ۱۴۰۵ عملکرد صدور اوراق گام و برات الکترونیکی به ترتیب معادل ۳۲.۸ و ۷۴.۶ هزار میلیارد تومان بوده است. همچنین میزان کالای خریداری شده توسط خانوارها در چارچوب کارت رفاهی متصل به اوراق گام در یک بانک به رقم ۸.۳ همت رسیده است. مجموع ارقام ذکر شده به همراه عملکرد روش فاکتورینگ نشان از آن دارد که تامین مالی از طریق ابزارهای تامین مالی زنجیره تولید در ۴ ماهه نخست امسال به ۱۱۸ همت رسیده که نسبت به مدت مشابه در سال ۱۴۰۴ که معادل ۸.۴۴ همت ثبت شده، افزایشی نزدیک به ۱۴ برابری برابری را نشان میدهد.
از طرف دیگر وقتی به اعداد و ارقام عملکرد ابزارهای تامین مالی زنجیره تولید نگاهی میاندازیم متوجه میشویم که این جنس از نوآوریهای مالی به تدریج در حال ایفای نقشی موثرتر و کاربردیتر در فرایندهای اقتصادی و تولیدی هستند. به عنوان نمونه عملکرد اوراق گام صادر شده توسط ۱۵ بانک که در ۴ ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴ حدودا نزدیک به ۶ همت بوده در همین بازه زمانی در سال ۱۴۰۵ به بیش از ۳۲ همت افزایش پیدا کرده که نمایانگر رشدی ۵.۵ برابری است. در همین بازه زمانی میزان برات الکترونیکی زنجیره تامین نیز که توسط ۱۳ بانک منتشر شده تقریبا ۳۰ برابر شده است.
روند انتشار اوراق گام در چند سال اخیر
روند آمار تجمعی انتشار اوراق گام که از سال ۱۳۹۹ در دسترس قرار گرفته حاکی از هرچه بیشتر فراگیر شدن این ابزار نوین تامین مالی در زنجیره تولید است. به بیان دقیقتر و براساس آمارها و حتی با در نظر گرفتن تورم بالای اقتصاد ایران، صدور اوراق گام از سال ۱۳۹۹ که برابر با ۱.۱۴ همت بوده در سال ۱۴۰۰ به ۷.۷۱ همت و در سال ۱۴۰۱ به رقم چشمگیر ۵۱.۶۱ همت افزایش پیدا کرده است. در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با اینکه انتشار این اوراق روندی کاهشی داشته، اما در سال گذشته باز هم استفاده از اوراق گواهی اعتبار مولد یا همان گام رونق گرفته و برابر با ۵۲.۹۷ همت محاسبه شده است.
با توجه به اینکه اقتصاد کشور در سالهای ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ درگیر بحران کرونا بوده و در اواخر سال ۱۴۰۴ نیز درگیر جنگ تحمیلی با آمریکا و اسرائیل شده، رونق اوراق گام در این دوران نشان میدهد که در مواقع بحرانی این نوع از تامین مالی به کمک فعالان اقتصادی و مردم آمده است.
رونق ابزارهای نوین تامین مالی در شرایط تورمی
در شرایطی که اقتصاد کشور با معضلات و مشکلات بسیاری همچون تورم بالا و رکود در فعالیتهای تولیدی روبهرو است، ابزارهای نوین تامین مالی مانند اوراق گام میتوانند بدون دمیدن در آتش تورم به کمک رشد و رونق اقتصادی بیایند. از طرف دیگر کارت رفاهی متصل به این اوراق نیز نقشی حمایتگر را از قدرت خرید خانوارها ایفا کرده و در واقع اوراق گام و کارت رفاهی متصل به آن بدون ایجاد پایههایی برای افزایش تورم هم سمت عرضه یا تولید اقتصاد و هم سمت تقاضا یا مصرف را تقویت میکنند.
یکی دیگر از ابزارهایی که به سرمایه در گردش در بنگاهها کمک کرده و موجب آسانتر شدن جریان مالی در بنگاهها میشود، برات الکترونیکی زنجیره تولید نام دارد. براساس آمارهایی که پیشتر به آن اشاره شد استفاده از این ابزار هم در ۴ ماهه ابتدایی امسال در مقایسه با مدت مشابه در سال قبل افزایش شدیدی داشته است. برات الکترونیکی زنجیره تولید، یک سند تجاری دیجیتال و مدرن برای تأمین مالی کسبوکارها است که به جای پول نقد، امکان خرید مواد اولیه و تجهیزات را به صورت اعتباری فراهم میکند. این ابزار جایگزین روشهای سنتی شده و در سامانههای بانکی به صورت برخط صادر و امضا میشود.
با اینحال بررسیها نشان میدهد که تامین مالی تولید با استفاده از فاکتورینگ که در واقع واگذاری مطالبات طلبکار از بدهکار به شخص ثالث تعریف میشود کمتر از سایر ابزارها یعنی اوراق گام و برات الکترونیکی صورت گرفته و کمتر مورد کاربرد فعالان اقتصادی قرار گرفته است.